Import i eksport towarów po 1 stycznia 2021 r.

Jedne z najbardziej istotnych zmian, które weszły w życie od 1 stycznia 2021 roku dotyczą importu oraz eksportu towarów. Opuszczenie przez Wielką Brytanię jednolitego rynku UE oraz unii celnej spowodowało, że zasada swobodnego przepływu towarów przestała obowiązywać, co w konsekwencji wiąże się ze wzrostem formalności. Niewątpliwie wpłynie to na wydłużenie czasu, który jest potrzebny na realizację zleceń, a także zwiększenie ich kosztów.

 

Oprócz zapewnienia zerowych stawek celnych na towary, umowa handlowa ogranicza również opłaty, które organy celne mogą pobierać za świadczone usługi i obejmuje kilka istotnych rozwiązań, które wykraczają poza standardowe zobowiązania Światowej Organizacji Handlu, na przykład w obszarach monopoli importowych i eksportowych (zakaz nakładania wymogów cenowych).

 

Pomimo wskazanych powyżej udogodnień w zakresie importu i eksportu towarów wynegocjowanych w umowie pomiędzy UE i UK, wymiana handlowa będzie różnić się od tej, którą umożliwiała unia celna i jednolity rynek UE.

 

W szczególności reguły pochodzenia będą miały zastosowanie do towarów w celu kwalifikowania się do preferencyjnych warunków handlowych w ramach umowy.

 

Należy wyjaśnić, że reguły pochodzenia są nieodłącznym elementem każdej strefy wolnego handlu. Określają one „narodowość” produktów, jeżeli zostały one wyprodukowane przy użyciu komponentów lub materiałów wyprodukowanych w więcej niż jednym kraju. Takie zasady są niezbędne, aby zapewnić, że produkty objęte warunkami umowy o wolnym handlu są w całości uzyskane lub wyprodukowane w samej strefie wolnego handlu (w tym przypadku UE i w Wielkiej Brytanii) lub poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu (np. poprzez ustalenie limitu wartości materiałów niepochodzących, które można wykorzystać, aby skorzystać z umowy). Zgodnie z umową o handlu przedsiębiorcy z UE i Wielkiej Brytanii muszą przestrzegać reguł pochodzenia porównywalnych z regułami, które UE i Wielka Brytania stosowały dotychczas w stosunkach z innymi partnerami handlowymi.

 

Wszystkie produkty eksportowane z UE do Wielkiej Brytanii będą musiały być zgodne z brytyjskimi przepisami i będą podlegać wszelkim obowiązującym kontrolom. Podobnie, wszystkie produkty importowane z Wielkiej Brytanii do UE będą musiały być zgodne z wymogami określnymi w przepisach unijnych i będą podlegać wszystkim obowiązującym kontrolom w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia i innych celów związanych z polityką publiczną. Niemniej jednak Umowa o handlu i współpracy zawiera szereg postanowień, których celem jest zapobieganie zbędnym barierom i nadmiernym wymaganiom oraz usuwanie ich, w tym poprzez współpracę dwustronną, oraz uproszczenie procedur stosowanych do wykazania zgodności z normami (tzw. procedury oceny zgodności). W szczególności obie strony uzgodniły definicję norm międzynarodowych, która identyfikuje odpowiednie międzynarodowe organy normalizacyjne. Zapewni to, że przepisy dotyczące produktów obu stron będą oparte na tych samych normach międzynarodowych, a zatem będą zgodne w możliwie największym stopniu. Dzięki temu uzyskanie zgodności produktów z przepisami drugiej strony umowy będzie łatwiejsze i mniej kosztowne. W dziedzinie oceny zgodności Strony zgodziły się na utrzymanie uproszczonego dostępu do swoich rynków, w szczególności poprzez dalsze umożliwianie producentom samodzielnej certyfikacji zgodności. Dotyczy to bardzo dużej części handlu dwustronnego. W wielu sektorach Strony uzgodniły także szczególne warunki mające na celu ułatwić handel dwustronny, a także współpracę regulacyjną. Sektory te obejmują motoryzację, farmację, chemię, wino i produkty ekologiczne.

 

Jak wspomniano powyżej, od 1 stycznia 2021 r. Wielka Brytania nie jest już częścią unii celnej UE. W związku z tym wszystkie kontrole celne i formalności wymagane na mocy prawa UE (a w szczególności unijnego kodeksu celnego), w tym deklaracje przywozowe i wywozowe deklaracje, mają zastosowanie do wszystkich towarów wprowadzanych na obszar celny UE z Wielkiej Brytanii lub opuszczających ten obszar.

 

Zgłoszenia celnego można dokonać samodzielnie, a także za pośrednictwem spedytora lub agenta celnego. Jak pokazuje dotychczasowa praktyka zgłoszenia najczęściej dokonywane są w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu obsługi celnej importu i eksportu towarów (CHIEF). W tym celu konieczne jest złożenie wniosku o uzyskanie dostępu do systemu. Kolejnym krokiem jest zakup specjalnego oprogramowania, które jest kompatybilne z CHIEF i umożliwia złożenie stosownej deklaracji z wykorzystaniem tego systemu. Co do zasady zgłoszenia należy dokonać do chwili przekroczenia granic Wielkiej Brytanii przez importowane lub eksportowane towary.

 

Przedsiębiorcy, którzy będą składać zgłoszenia celne lub uzyskiwać decyzje celne muszą także uzyskać numer identyfikacyjny nadawany przez Wspólnotowy System Rejestracji i Identyfikacji Podmiotów Gospodarczych tzw. numer EORI, który jest niezbędny do dokonywania transakcji z krajami spoza UE. Wniosek o nadanie numeru EORI warto złożyć z wyprzedzeniem, ponieważ jego uzyskanie może potrwać około tygodnia. Przedsiębiorcy, którzy posiadają już numer identyfikacyjny EORI wydany w Wielkiej Brytanii zobowiązani będą wystąpić z wnioskiem o nadanie nowego numeru w UE.

 

Co istotne, obie strony umowy handlowej przystały także na wzajemne uznawanie programów, które umożliwiają zaufanym handlowcom korzystanie z pewnych uproszczeń i/lub ułatwień związanych z bezpieczeństwem i ochroną w ich operacjach celnych z organami celnymi drugiej strony.

 

W umowie powtarza się również szereg mechanizmów przewidzianych w prawodawstwie UE (unijny kodeks celny) i przepisach celnych Zjednoczonego Królestwa w celu ułatwienia handlu i zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw. Umowa o handlu i współpracy zawiera również protokół w sprawie wzajemnej pomocy w zwalczaniu oszustw celnych oraz protokół umożliwiający stronom współpracę w kwestiach dotyczących podatku od wartości dodanej (VAT) oraz odzyskiwania wierzytelności dotyczących podatków i ceł pośrednich.

 

Autorki opracowania: Paulina Jachna, Klaudia Kozioł